سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

227

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

منصور ، اهتمام به نيروهاى نظامى بيش‌تر شد . او هزاران تن از اهالى خراسان و فارس را كه به سلامت جسم و زيبايى ظاهر و توانايى جنگيدن مشهور بودند استخدام كرد . بدين‌سان ، منصور لشكرهاى متعددى داشت كه آن‌ها را به ميادين جنگى داخل و خارج قلمروش مىفرستاد . با همين سپاه بود كه منصور بر عمويش عبد اللّه بن على ، « 1 » و بر حركات زنادقه ، و ديگر حركات سياسى چيره شد . هم‌چنين منصور علاوه بر توان جنگى بالا ، از فرماندهان نظامى كاركشته بهره مىبرد و حتى در استخدام فرماندهان سپاه اموى ، مثل معن بن زائد شيبانى اشكالى نمىديد . « 2 » با اين شرايط ، شايسته بود كه نفس زكيه و برادرش ابراهيم از نظر نظامى براى خود نقشه‌هايى ترسيم كنند كه سرانجام قيام را به پيروزى برساند ، اما جريان جنگ‌ها و نتايج آن‌ها خلاف اين را نشان داد . نفس زكيه قيام خود را به‌طور ناگهانى آغاز كرد ، بدون اين‌كه تدبير سياسى و جنگى مشخصى به كار برده باشد تا او و يارانش را به آنچه در سر داشتند ؛ يعنى موفقيت و ظفر ، برساند . محمد ، سپاه آماده و مجهّز به اسلحه كافى در اختيار نداشت ، ازاين‌رو ، در مدينه ماند تا آن‌كه سپاهيان عباسى به سركردگى عيسى بن موسى و حميد بن قحطبه به رويارويىاش آمدند . محمد به جاى در پيش گرفتن سياست تهاجمى ، به دفاع روى آورد ، با آن‌كه سياست هجومى پرفايده‌تر و كاراتر بود ؛ بخصوص اين‌كه عيسى بن موسى خارج مدينه اردو زد و چند روزى جنگ را عقب انداخت تا ماه رمضان پايان يابد . در اين فرصت ، نفس زكيه مىتوانست بر او يورش برد ، اما او در مدينه ماند . اين كار به عيسى جرأت داد ، حتى منتظر تمام شدن ماه رمضان نباشد و در حمله به مدينه ، شتاب ورزد .

--> ( 1 ) . عبد اللّه بن على به طمع خلافت ، عليه منصور قيام كرد و اعراب كه به سبب تكيه عباسيان بر ايرانيان ، از ايشان خشمگين بودند ، به او پيوستند ، اما سپاه عباسى به سركردگى ابو مسلم خراسانى در سال 136 ق موفق به سركوب قيام او شد . ( مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 322 / ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 144 ) ( 2 ) . معن ، اين حق را بر گردن منصور داشت كه او را از كشته شدن به دست راونديه كه يكى از فرقه‌هاى زنادقه بودند ، نجات داده بود . ( تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 170 به بعد )